De afgelopen weken zijn redelijk normaal en prima verlopen, afgezien van enkele dagen waar ik redelijk grieperig was (maar niet van de varkens). Ik was wel in staat om door te werken en de gezondheid is inmiddels alweer aardig teruggekeerd. Sinds mijn eerste echte uitstapje naar de top van de Jungfrau ben ik ook in Bern en Lausanne geweest, wat uitstekend beviel, en met de familie mee op kleine uitstapjes, semi-uitstapjes of gewoon uit, zoals de BEA, een gigantische Zwitserse plattelandsbeurs in Bern, met ook een paardenshow, uit eten naar een Spaghettiplausch, een feestje van de plaatselijke Trachtengruppe, een jubileum van de Burgdorfbrouwerij, of gewoon met David en Gisela In den Ausgang (uitgegaan).
Over Bern en Lausanne zal ik zeker nog wat schrijven, over de andere uistapjes hopelijk ook, maar eerst eens een uitgebreid bericht over mijn doordeweekse werkdagen, hoe alles hier in elkaar steekt en wat hier zoal mijn taken zijn.

Iedere ochtend gaat hier om half 7 mijn wekker, zodat ik een beetje rustig wakker kan worden, koffie kan inslaan om dan om 7 uur aan de slag te gaan.
Ontbeten wordt hier pas om 8 uur, mijn eerste werkuur verricht ik dan nog op een lege maag, gedreven door het vooruitzicht van het aankomende Morgenessen. De eerste dag was dat nog even aardig wennen, om zonder koffie en eten direct aan de slag te gaan, terwijl alle nog nieuwe uitleg over de werkzaamheden en allerlei taken die je voor het eerst moet uitvoeren van alle kanten uit de stal op je af komen, terwijl het enige wat je op dat moment het liefste van alle kanten op je af ziet komen eten is, of tenminste koffie.
Koffie weet ik inmiddels gewoon elke ochtend nog voor het werken te scoren, op een gegeven moment ben ik mezelf dan gewoon maar twee koppen gaan zetten in de keuken, en dat is ook absoluut geen probleem.Een uitstekend koffieapparaat hebben ze hier, een swiss made apparaat van het merk Jura met een stylisch zwart-zilveren model, aangeprezen in de commercial door Zwitserland`s darling, Roger Federer. Je laat hem dan eerst met het geluid van een blender opstarten, dan de leidingen doorspoelen met water, zodat ie uiteindelijk paraat staat om je van heerlijke koffie te voorzien.
Dat direct hard werken met enkel koffie op de maag gaat me inmiddels uitstekend af, enkel nog een paar sigaretten erbij en het voedzame Jim Jarmusch ontbijt zou compleet zijn.

Aan de slag gaat het dan, en tussen opstaan en ontbijten is de main target van Werner Matthys het melken van de koeien, the white liquid gold dat het grote exportproduct van deze boederij is. De melkboer komt om de twee dagen met zijn grote, massieve melktruck waar dan al honderden liters van andere boeren is verzameld, om met een slang in geringe tijd de paar grote melkcontainers van Bättwil leeg te halen. Melken is trouwens één van de belangrijke taken op deze boerderij die ik niét doe, dat doet enkel en alleen Werner (of David of Gisela in het enkele geval dat ze voor hem invallen).

Boerderij Bättwil is als volgt ingedeeld: sta je voor de huisdeur van de boerderijwoning, dan loopt rechts van de deur die woning nog een klein beetje verder, en zitten links de koeienstallen vast aan de woning. Als je dan voor de huisdeur staat en nu negentig graden naar links gaat, dan kom je in een overdekte buitengang met dus aan je rechterhand de koeienstallen, en aan je linkerhand o.a. enkele wc`s , de kleine ruimte waarin de melkapparaten worden afgehangen en leeg worden gepompt als ze vol zijn, en dan een grote doorgang naar buiten waar zich dan de mesthoop bevindt en de silo`s, en wat verderop een garage, een paar schuren en nog enkele huizen die ook bij Bättwil horen en zijn onderverhuurd.
Terug naar de koeienstal. Sta je met je neus voor de koeienstallen (met achter je die grote doorgang en rechts van je die overdekte gang die dan uitkomt bij de voordeur van het woonhuis) dan heb je in het midden van de stallen een brede doorgang waar al het eten dat de koeien krijgen (voornamelijk gras) in grote hopen op de grond ligt, klaar om met een hooivork of schep in de voederbakken te worden bezorgd. Aan weerszijden van dit met groene grashopen bespikte brede pad zijn dan dus links en rechts symmetrisch de voederbakken (Krippen), met daarachter de koeien op personal space van zo`n één bij twee meter, op een soort van plastic, stevige ondergrond waar dan `s ochtends en `s avonds zaagsel wordt gestrooid, zodat de koeien comfortabel op het zaagsel kunnen liggen. De koeien zijn allemaal met een soort hondenriem (maar dan voor koeien) vastgeketend aan het stalen hek voor hen, en aan de achterkant is hun staart bovendien ook nog eens aan een elastisch touwtje vastgebonden, zodat die dan enkele decimeters boven de grond bungelt. Dit om te voorkomen dat de staarten in de koeienstront komen te hangen wanneer de koeien gaan liggen, en zo een spetterend, bescheten zooitje maken van de stal en de naburige koeien.
Achter de rechthoekige cow cubicles zijn tralies in de grond (waar ze zich niet in kunnen verstappen) en waar dan alle uitwerpselen op vallen en ook vaak een beetje doorheen vallen. Onder de tralies heb je een kleine gracht die Werner af en toe laat leeglopen en dan uitkomt op een groot, stinkend zwembad van vloeibare, verdunde koeienmest, omheind door gevangenisachtige hekken en prikkeldraad. Wanneer gewenst kan deze mest dan over de akkers en grasvelden worden gesproeid, wat het groeien van de flora een flinke, natuurlijke boost geeft.
Op de zojuist beschreven koeplekken staan en liggen voornamelijk de melkkoeien. Aan beide kanten heb je dan daar achter nog wat vergelijkbare ligplekken (voor de nietmelkgevende runderen, waar geen zaagsel wordt gestrooid maar stro) en daarnaast wat kleine stalletjes voor een paar kalfjes. Tussen de ligplekken van de melkkoeien en de resterende ligplekken en stalletjes loopt dan nog eens een stenen pad, waar de Bättwilmedewerks kunnen lopen als ze de koeien willen melken, zaagsel willen strooien, of wat dan ook.

Even ter overzicht, zo loopt het van rechts naar links: de woning van de familie Matthys; de grote koeienstal met aan weerszijden de cow cubicles voor de runderen en de stalletjes voor enkele kalfjes, iets meer naar binnen looppaden, nog wat meer naar binnen de cow cubicles van de melkkoeien, en precies in het midden een breed pad waar hopen voer liggen; en links van de koeienstal zit dan ook nog een kleine varkensstal, maar daar kom ik slechts zelden.
Achter de stallen opent een grote schuifdeur naar een terrein met de kleine stallen van de drie ezels, het paard, de vierde ezel Paul (ik noem hem wel eens John Paul Jones), een kleine stal met nog tien (grotere) kalveren, een kleine stal voor de geiten, en het kippenhok.
Toen ik trouwens onlangs aan het werk was bij de stallen van het paard en de ezel Paul hoorde ik plotseling een venijnig sissen, als afkomstig van een slang, maar dat bleek te komen van één van de katten, die zich achter de stallen een afzijdig plekje had gezocht in het stro, omdat het kleine katjes had gebaard. Elke keer dat je te dicht bij komt begint de moederkat fanatiek en nijdig te sissen, haar vier kleine nakomelingen moederlijk beschermend.

`s Morgens tussen opstaan en ontbijt melkt Werner dus de koeien, waarvan de melk dan wordt afgescheept naar de Zwitserse zuivelfabrikant Emmi. Toen de runderen ook nog in de stal stonden (de eerste paar weken), had ik nog vooral mijn handen vol aan het schoonmaken van de flink ondergescheten ligplekken en tralies daarachter. Met een metalen schrobber, met een sterke, brede, rechthoekige kop schraap je dan eerst alle mest en bevuilde zaagsel of stro weg, op de tralies of in de greppel die achter de runderen loopt. Die schuif je dan in zo effectief mogelijk hopen, om dan met een hooivork in een kruiwagen te deponeren (Garette noemen ze die hier), dump je ten slotte op te mesthoop. Nog wat strooien van voldoende en schoon zaagsel of stro zodat de dieren weer fris kunnen liggen, en een paar emmers water over het looppad zodat dat wordt schoongespoeld (want ook dat krijgt mest af). Dan is dat karwei geklaard.
De runderen gingen echter na een paar weken de wei op om daar 24/7 te verblijven, gras grazend, luieren, over het veld rennen, hun ding doen. Afgelopen dinsdag werden ze dan opgehaald om op vakantie te gaan, en vakantie is hier niet een eufemisme voor de slachtbank, maar een heerlijke vakantie van mei tot oktober in het berggebied van de Jura. Daar is dan genoeg gras, de familie Matthys zou anders niet genoeg velden hebben om alle runderen en melkkoeien van gras te voorzien, dus betalen ze om de koeien in de Jura onder te brengen. Weliswaar geen Ibiza, maar die runderen hebben zeker niks te klagen.
Er valt dus inmiddels wel wat minder te mesten, al is het nog wel steeds mijn taak om de melkkoeien elke morgen aan een schone personal space te helpen. Ook schep ik met een hooivork gras in de voederbakken wanneer moet worden bijgevoerd. Toen de runderen er nog waren verzorgde ik de koeien ook van voedsel, nu is het echter minder ingewikkeld, aangezien er enkel sprake is van groen, versgemaaid gras. Aan het begin van mijn verblijf was het maaiseizoen nog niet begonnen, en had je voorgefabriceerd voedsel uit de winkel, een soort gedroogd gras, Rübenschnitzel en iets wat ze hier Mais noemen, maar niet helemaal hetzelfde is als het mais wat wij mensen op ons bord krijgen.
Ook breng ik sinds de afgelopen weken de ezels, het paard en de geiten ieder een mand (Korb ) gras, en neem zo werk van Elisabeth Matthys uit handen, en breng ik de jongste kalfjes een emmer met melk (dit deed eerst Werner zelf). Met een hoekige 1 liter scheplepel vul ik dan de emmers met precies vastgelegde hoeveelheden melk varierend van 2 tot 6 liter. De kalfjes krijgen dat dan voor hun neus gezet en slurpen het in minder dan 2 minuten gulzig op, vaak beginnen ze al een kwartier van tevoren aandachttrekkend en verbaasd te loeien. Bij het kleinste kalf (slechts een maand oud) moet ik de emmer vasthouden zodat het eruit kan drinken, de twee stierkalven bestemd voor de slacht krijgen nog eiwitsupplement, een zoet ietwat naar vanille ruikend witcrèmekleurig poeder, in hun melk, wat dan per hand met een garde erdoorheen wordt gemixt.
Als het melken en voederen erop zit, worden de koeien dan meestal nog voor het ontbijt de wei opgedreven. Voor alle zijwegen wordt dan een wit touw strakgespannen zodat de koeien het niet in hun hoofd halen van hun route naar de uitgekozen wei af te wijken. De koeien worden dan losgemaakt van hun cubicles, hun staarten ontbonden, en met het dreigen van houten stokken en opruiende `hohoho`s en hophops worden de koeien dan de stal uitgedreven, om ietwat beduusd en loeiend naar de wei te lopen. Daarna wordt ontbeten, zowel door ons als door de koeien op het wijde veld.

Rond half 5 drijven we de koeien dan weer terug naar de stallen, krijgen ze Würfel (brokjes, supplementen met mineralen en zout voor extra melkproductie), en vindt eigenlijk hetzelfde proces plaats als `s ochtends, met ook in feite dezelfde taken voor mij.
In de tijd tussen half 9 en half 5 wordt ook gewerkt (en gepauzeerd), en worden alle extra klusjes verricht die op die dag moeten worden verricht. Maar dat zijn heel veel verschillende kleine klusjes, meer daarover later.